W styczniu siostra Irena (zwana Reną) umiera w Radomiu na atak astmy. Na prośbę Witolda, zniszczyła ich korespondencję, którą brat uważał za «zbyt intymną».
Począwszy od kwietnia pracuje nad Kosmosem, który ukończy w grudniu następnego roku. Podczas pracy towarzyszy mu muzyka Mozarta.
„Kosmos” dla mnie jest czarny, przede wszystkim czarny, coś jak czarny rozbełtany nurt pełen wirów, zahamowań, rozlewisk, czarna, woda unosząca tysiące odpadków, a w nią i nią porwany – usiłujący odczytać, zrozumieć, powiązać, powiązać w jakąś całość... Czerń, groza i noc. Noc przeszyta gwałtowną namiętnością, skażoną miłością.
Testament. Rozmowy z Dominique de Roux |
Nadal pisze Dziennik, opisuje na przykład swoją relację z Bruno Schulzem. Skarży się, że przeglądanie francuskiego przekładu Pornografii w tłumaczeniu Jerzego Lisowskiego odciąga go od pracy.
W styczniu Ferdydurke ukazuje się w Londynie, a w kwietniu w Nowym Jorku, w przekładzie Erica Mosbachera. W sierpniu zaś powieść ukazuje się we Włoszech, w tłumaczeniu Sergio Miniussi.
Pod koniec roku ukazuje się w Niemczech Dziennik 1953-1956, w tłum. Waltera Tiela. W tym wydaniu Gombrowicz wprowadził pewne zmiany dotyczące Heideggera, według sugestii wydawcy.
Postaraj się zrozumieć, jakie znaczenie ma dla artysty radość, dobry nastrój, poczucie humoru, ironia itp., itd., wszystko to, co oznacza NIEZALEŻNOŚĆ artysty wobec świata, i, co za tym idzie, jego ZWYCIĘSTWO. Im bardziej będziesz DZIECINNY, tym bardziej zwycięski, im bardziej POWAŻNY (w znaczeniu światowym), tym bardziej przegrany .
List do Mariano Betelú, z dn. 19 XI 1960 |
