Po przybyciu do Francji Gombrowicz spędza kilka dni w domu Kultury w Maisons-Laffitte.
Później, wraz z bratankiem Józefem, udaje się na leczenie do Royat w Owernii. Mieszka w hotelu Terminus w Clermont-Ferrand, szuka pokoju w mieście ale nic nie znajduje, więc wraca do Paryża.
Za radą Konstantego Jeleńskiego i Maurice’a Nadeau wyjeżdża z końcem maja pod Paryż, do ośrodka kulturalnego w Royaumont, gdzie przebywać będzie ponad trzy miesiące.
To miejsce nader wytworne i piękne, dokoła cudowna natura, doliny i lasy. 30 km od Paryża, więc co chwila ktoś wpada, zrobiono ok. 50 pokoi ze starego dormitorium zakonników, a od kiedy rozeszło się, że tu jestem, adoratorzy spieszą ze wszystkich stron.
List do J. C. Gómeza |
W Royaumont cierpi na astmę i depresje. Mimo to bierze udział w rozmaitych konferencjach, m.in. na temat psychosocjologii i Nietsche’go. Prowokuje do ostrych dyskusji innych rezydentów ośrodka.
Przy stole wcielał się w prześladowcę, a w samotności był ofiarą.
Alain Crespelle, wówczas dyrektor Cercle culturel w: Rita Gombrowicz, Gombrowicz w Europie. |
Dużo czyta, m.in. Pamiętniki Saint-Simona. Młodym dziewczętom w parku objaśnia L’Étre et le Néant Sartre’a.
Pewnego dnia, przy śniadaniu, w obecności czterech czy pięciu osób Gombrowicz spytał mnie, czy chciałabym z nim wyjechać.
Rita Gombrowicz, Gombrowicz w Europie. |
We wrześniu Gombrowicz wyjeżdża z Ritą na Lazurowe Wybrzeże z zamiarem osiedlenia się tam. Pozostanie na południu do śmierci.
Zamieszkują przez pewien czas w Cabris niedaleko Grasse, w domu, w którym w czasie wojny przebywał André Gide.
25 października przenoszą się do willi Alexandrine przy placu du Grand-Jardin nr 36 w Vence. Pozostaną tu do 28 marca 1969 roku.
Ma przy sobie cztery książki: argentyński podręcznik do filozofii – Lecciones preliminares de filosofia Manuela Garcii Morentego, hiszpańskie wydanie Sein Und Zeit Heideggera oraz L’Etre et le Néant i Saint Genet Sartre’a.
Gdyśmy się tylko wprowadzili, oświadczył, że mieszkanie stawia przed nim zadania natury formalnej.
Rita Gombrowicz, Gombrowicz w Europie |
Na ścianach wiesza obrazy; ubiera się w Old England.
Kończy rozpoczęty w Royaumont Dziennik Paryż-Berlin, a także Kosmos który wysyła do Jerzego Giedroycia, do Kultury.
Gombrowicz rozpoczyna pracę nad Operetką.
Z powodu wrzodów żołądka, na które cierpi od września, udaje się do doktora Iwana Marinowa, który będzie go leczył aż do śmierci.
