imprimer cette page
  Witold Gombrowicz - Polska wersja   Biografia   Biografia, rok po roku   Europa (1963-1969)
 
We Francji : Royaumont i Vence (1964-1969) 

1969


W lutym, za pośrednictwem Dominika de Roux, wysyła Dziennik i Kosmos generałowi de Gaulle’owi.


JPG - 10 kb
Gombrowicza bawiło redagowanie dedykacji na swoich książkach. Tutaj dedykacja dla Paula Beersa, tłumacza na holenderski oraz deydykacja dla Jamesa Ritchiego na egzemplarzu japońskiego wydania "Pornografii".


Pod koniec marca Rita i Witold przeprowadzają się do rezydencji Val-Clair przy drodze do Saint-Paul-de-Vence, do mieszkania wygodniejszego dla bardzo już cierpiącego pisarza.


JPG - 20 kb
Witold Gombrowicz w Val-Clair pracując nad lekcjami filozofii. Zdjęce: Hanne Garthe.


Dominique de Roux chce pomóc pisarzowi wyjść z depresji, która wzmaga się z powodu coraz gorszego stanu zdrowia: Gombrowicz prowadzi zatem wykłady z filozofii dla Dominika i Rity. Z tych lekcji zostanie pośmiertnie wydana książka Kurs filozofii w sześć godzin i kwadrans.


JPG - 11.5 kb
Kadry z filmu Michela Polaca. Na prawo Gombrowicz z Dominikiem de Roux.


W marcu znowu źle się czuje. Z powodu kortyzonu puchną mu nogi w kostkach. Ma napady duszności, a po mieszkaniu porusza się o lasce. Mimo wspaniałego oddania Rity, jego młodej żony, odczuwa się u Gombrowicza poważne załamanie, które pogarsza jeszcze jego wstręt do swego cierpiącego ciała a które medycyna leczy pod jednym kątem tylko po to żeby natychmiast zapadał się pod drugim. Dlatego mówię Ricie, że jeśli siła woli Witolda też podda się temu ogólnemu marazmowi, zniszczy go bezradność spotęgowana siłami wyobraźni i jako ostatnią deskę ratunku proponuję Gombrowiczowi, żeby udzielił mi lekcji filozofii.
Dominique de Roux, Cahier de l’Herne Gombrowicz


W maju Michel Polac realizuje w Vence (wraz z Dominikiem de Roux i Michelem Vianeyem) audycję telewizyjną z cyklu Bibliothèque de Poche.


JPG - 13 kb
Witold Gombrowicz w Val-Clair. Zdjęcie: Bohdan Paczowski.


Jest sztuka, za którą dostaje się pieniądze i taka, za którą się płaci. A płaci się zdrowiem, wygodami itd. Nie wiem, oczywiście, czy jestem artystą ważnym, czy nie, ale moje życie było w tym sensie raczej ascezą.
Gombrowicz w filmie mu poświęconym w serii La Bibliothèque de Poche


Gombrowicz przygotowuje Cahier de l’Herne, które jest mu poświęcone.


Wizyta Jacquesa Rosnera, który reżyserować będzie Operetkę w Théâtre National w pałacu Chaillot w styczniu 1970 r. Gombrowicz nie zobaczy już tej inscenizacji.

JPG - 12.7 kb
Paryska "Operetka": reżyseria Jacques Rosner, muzyka Karel Trow, scenografia Max Schoendorff, który jest autorem rysunku.


Praca nad Dziennikiem dla Kultury. Ostatni akapit jest komentarzem do protestu pisarzy polskich przeciwko inwazji na Czechosłowację: „Przecież od lat już Polska jest krajem okupowanym – akurat jak dziś Czechy […] Przejęci Czechosłowacją, zapomnieli o własnym losie”.


JPG - 14.2 kb
Neil Armstrong na Księżycu.


Z nocy z 21 na 22 lipca ogląda zafascynowany transmisję lądowania Neila Armstronga na Księżycu.


24 lipca Witold Gombrowicz umiera na niewydolność płuc.


JPG - 21.5 kb
Ostatnie zdjęcie. Foto: Bohdan Paczowski.


Wyglądał, jakby zastygł w ruchu, jakby napiął się w ogromnym wysiłku, żeby wziąć przeszkodę.
Rita Gombrowicz, Gombrowicz w Europie


Ostatni wywiad, ostatnie pytanie: „Jakie ma Pan plany na przyszłość? – Grób”.


Gombrowicz został pochowany na cmentarzy w Vence.


Ostatni projekt: inspirowany kwartetami Beethovena tekst, w którym występują „dwie postaci, człowiek i mucha, która cierpi”.


JPG - 11.6 kb
Cahier de l’Herne "Gombrowicz" ukazało się w 1971 roku, w dwa lata po śmierci pisarza.


W Cahier de l’Herne, na pytanie Dominika de Roux, odpowiada: „Uważam, że temat Goethe-Gombrowicz jest trafiony, bowiem chodzi o dwóch geniuszy, z których jeden zwrócony jest ku górze, drugi – ku dołowi.”


Kontakt: info.pl@gombrowicz.net