Antonina Marcelina, w rodzinie zwana Tosią, urodziła się w roku 1872 jako córka Ignacego Kotkowskiego i Anieli z Kotkowskich. Bolesław, jedyny brat Antoniny, w młodości zapadł na ciężką chorobę umysłową i wymagał stałej opieki swej matki aż do śmierci w roku 1936.
Siedzibą całego klanu Kotkowskich był rozległy majątek Bodzechów koło Ostrowca Świętokrzyskiego. Kotkowscy w początkach XIX wieku dorobili się majątku na działalności przemysłowej w regionie świętokrzyskim. Tę działalność kontynuował Ignacy, a potem jego zięć - ojciec pisarza.

Antonina, piękna, inteligentna i posażna panna, wyszła w wieku lat 18 za Jana Gombrowicza. Zamieszkali w pobliskich Małoszycach, majątku męża. Potem przebywali przez kilka lat w Bodzechowie, następnie zaś przenieśli się na stałe do Warszawy, gdzie zamieszkali w obszernym apartamencie przy ulicy Służewskiej. Urodziło im się czworo dzieci : Janusz, Jerzy, Irena i najmłodszy - Witold.

Pani Antonina była osobą światłą, o wysokiej kulturze i humanistycznych zainteresowaniach. Miała konserwatywne i katolickie poglądy, w latach międzywojennych działała w Stowarzyszeniu Ziemianek Polskich. Bardzo dbała o edukację swych dzieci. W domu przyszłego pisarza „tematy polityczne i kulturalne były przedmiotem nieustannej dyskusji” – wspominał Jerzy w szkicu Mój brat Witold i nasi przodkowie.

Pani Gombrowiczowa miała silną osobowość, pod której wpływem pozostawało otoczenie, a zwłaszcza córka Irena. Uchodziła za osobę despotyczną. „Zawsze chciała mieć ostatnie słowo” - wspominał jej wnuk, Józef. Na jej pewne zgorzknienie i zdziwaczenie w dojrzałych latach życia wpłynęły trudne relacje z mężem, który odsunął się od żony, nawiązując romans z inną, znacznie młodszą kobietą. Witold tylko dyskretnie napisał we Wspomnieniach polskich o „niezgodności temperamentu i charakteru” rodziców.

Matka bardzo troszczyła się o najmłodszego syna. Po raz ostatni w życiu widziała go w lipcu 1939 roku, gdy żegnał się z nią przed wyruszeniem w rejs do Argentyny. Po wojnie i utracie całego majątku obie wraz z córką Reną przeniosły się do Kielc i tam mieszkały w wynajętym pokoju aż do śmierci matki.
Przebywający na emigracji Witold wspomagał je finansowo ze swych niewielkich zarobków. W listach do matki zapewniał, że znakomicie mu się powodzi : „mieszka w pięknych pensjonatach, leczy swoją astmę” (Jaśniepanicz, J. Siedlecka). Ona była dumna z syna i jego sukcesów pisarskich. „W obecności pani Gombrowiczowej nie mogło paść żadne krytyczne zdanie na temat twórczości Witolda” (Jaśniepanicz).
Po śmierci matki w roku 1959 zrezygnował z planów przyjazdu do kraju.

Była z pewnością najważniejszą osobą w jego życiu, nikomu z rodziny nie poświęcił tyle miejsca we wspomnieniach. Wynika z nich jednak, że ukształtował swoją osobowość – także twórczą - w opozycji przeciw matce i przeciw sztywnym normom pedagogicznym, w których nie było miejsca na szczerość, partnerstwo i spontaniczność. Aby wyzwolić się spod jej despotycznego wpływu, nauczył się kryć swe uczucia pod maską ironii i dystansu. Bunt przeciw matce był jednocześnie buntem przeciw konserwatywnemu środowisku, z którego się wywodził.

Witold o matce :